Update: er zijn ook nog eerlijke winkels

Dat Asus met zijn EEE-PC een trend heeft gezet, is ondertussen meer dan duidelijk: de kleine laptop die Linux naar een breder publiek wil brengen, heeft ondertussen zijn navolging bij de grote PC-fabrikanten. Ondertussen is er de Acer Aspire One, HP heeft de 2133 aangekondigd en ook del zou met zijn e-Book het rijtje aanvullen (om nog te zwijgen over de MSI Netbook, Everex Cloudbook en weet ik veel welk merk nog allemaal). De meeste, zoniet alle opgenoemde modellen worden uitgebracht met de keuze tussen Linux en Windows. De Linux-versie is uiteraard goedkoper dan de windows-versie, wegens geen licensiekosten.

Tot zover het goede nieuws. Het slechte nieuws? Ligt het aan de fabrikanten of aan de verkopers, ik weet het niet, maar de Linux-versie wordt gewoonlijk met minderwaardige hardware verkocht. Akkoord, Linux kan werken met minder geheugen en minder opslagcapaciteit dan Windows. Maar wil dat dan zeggen dat je de Linux-PC's ook moet verkopen met minderwaardige hardware? Me dunkt niet! Een concreet voorbeeld... Dit weekend was het opendeur bij de computerwinkel 2 straten van bij ons. In hun folder stond de Acer Aspire One aangekondigd (kijk online: http://www.aksioma.be/folder.php). De Linux-versie kost 299 EUR. De Windows-versie 399 EUR. De licensie voor Windows XP kost - dacht ik - 40 of 50 EUR. Dit prijsverschil is dus meer dan enkel de Window-licensie. En ja hoor. Wat stond er in de folder?

• Linux-versie: 512 Meg RAM, 8 Gig SSD.
• Windows-versie: 1 Gig RAM, 120 Gig harddisk

Waarom wordt die windowsversie verkocht met een harddisk en de Linux-versie niet? Dat je een prijsverschil hanteert, da's logisch. Maar als je geen appelen met citroenen wil vergelijken, dan geef je gelijkaardige en gelijkwaardige hardware. Elke computerdebiel die wat cijferkes kan interpreteren, weet dat 1 Gig RAM het dubbele is dan 512 Meg en dat een harde schijf van 120 Gig het 15-voud is van 8 Gig.

Ook al zal die Linux-versie met zijn minder geheugen en zijn beperktere opslag even goed, of zelfs beter werken dan die Windows-versie, dan nog vind ik het geen eerlijke praktijk. Zo geef je de Linux-versie al per definitie minder kans. En daarmee is Acer niet de enige. Wat ik tot nu toe van specs heb gelezen over de HP 2133 is even slecht: ook hier heeft de Linux-versie enkel flash storage, terwijl de windows-versie een een harde schijf heeft. Ja, dat flash geheugen is duurder per megabyte in vergelijking met de harddisk en ja, die SSD gaat langer mee en verbruikt minder stroom dan een harde schijf wegens geen bewegende delen. Maar het blijft een oneerlijke situatie. Geen enkele "normale" laptop wordt nog verkocht met minder dat 1 Gig RAM. Dan moet je dat met een Linux netbook ook niet meer doen, vind ik.

ASUS blijft wat mij betreft veel eerlijker: de windows-versie van hun EEE-PC's kost meer en heeft bovendien minder storage, net door de licensiekost. Maar door die politiek toe te passen, geef je de Linux-versie ten minste een kans op de markt. En net daarom is het 'm toch te doen, niet? 't Is niet voor niks dat Mickeysoft zijn XP-home licensies heeft verlengd. Anders hadden zij dit segment helemaal verloren aan Linux.

Bij nader inzien gaat dit onderscheid in hardware enkel over de minimum configuratie. In een andere winkel worden de 2 verschillende OS'en op naar hardware identieke laptops verkocht: beide 1 Gig RAM, beide 120 Gig schijf. Het prijskaartje? 349 EUR voor de Linux-versie (zie ook: http://www.tones.be/shop_product.php?idx=105697); 399 EUR voor de Windows-versie (zie ook: http://www.tones.be/shop_product.php?idx=105720). Er zijn dus ook nog eerlijke winkels.

Ik zag gisteren in Metro een advertentie waarin Fnac meldde dat het vanaf vandaag de Asus EEE PC verkoopt, je weet wel, het ultra compacte laptopje, zonder harde schijf of DVD-Rom, maar met een solid state disk (SSD) en een slot voor SD-cards. Fnac verkoopt die dingetjes aan 339 EUR, zolang de voorraad strekt. En dat laatste is niet verwonderlijk, want wereldwijd zijn die dingen buitengevlogen!

Het gaat hem hier weliswaar om de EEE PC 700, het modelletje met een 7" scherm (resolutie van 800x480), met 512 meg RAM en 4 Gig storage. Op de EEE PC-900 met groter scherm een meer storage zullen we hier nog even moeten wachten. Maar... in kleine lettertjes stond er op de advertentie dat het gaat om de Windows XP-versie! De betekent dus dat je moet betalen voor de Windows-licentie - die ik sowieso al niet wil - en dat je daardoor minder storage hebt: 4 i.p.v. 8.

Shame on you, Fnac! Als je weet dat je wereldwijd minder betaalt voor ene krachtere machine, met bovendien meer software, is dit m.i. afzetterij. Want wat heb je voor 339 EUR? Een laptop met Windows XP <Punt>. Niks meer, niks minder. De Linux-versie bevat naast het OS ook nog wat nuttige software, terwijl je het het hier zal moeten stellen met Internet Explorer en Windows Media Player, neem ik aan. Ik ben wel benieuwd om dat ding in het echt te zien, maar mijn goesting om er eentje te kopen, moest ik die al hebben, is door dit Fnac-aanbod helemaal weg.

Ik heb er al veel over gelezen en de lancering in de states was een gigantisch succes. Dit is de eerste échte commerciële full Linux die op de markt verkrijgbaar is. Waarover heb ik het? Zeker niet over Dell, dat naast Windooz ook Ubuntu kan installeren op een selecte reeks van zijn laptops. Ik heb het ook niet over de XO, aka OLPC of over de Classmate PC. Dat zijn ook Linux based laptops, maar eerder bedoeld voor de derde wereld, niet als commercieel product.

Easy, easy, easy

Nee, ik heb het over de ASUS EEE-PC, een super compact hebbeding, een laptop die draait op Linux. EEE staat voor Easy to learn, Easy to work, Easy to play. Het heeft geen bewegende delen (geen harde schijf, geen DVD-lezer), wel flash geheugen (resp. 2, 4 en 8 Gig, afhankelijk van het model) en heeft een kaartlezer, waarin je b.v. een 8 Gig memory card kan steken. Wil je dan toch een harde schijf of een DVD-lezer/schrijver, dan kan je die natuurlijk altijd aan 1 van de 3 USB-poorten hangen. Het is voorzien van een RJ-45 netwerkaansluiting, IEEE 802.11 B/G wireless netwerkadapter, VGA webcam, sound in en uit, ...

Het lijkt een leuk ding. Het ziet er goed uit. Wel wat compact. Maar voor mensen die vaak onderweg zijn, is dit zeker een pluspunt. Het weegt een stuk minder en neemt veel minder plaats in van de handbagage dan een traditionele laptop. Alleen... 't heeft een klein toetsenbord (voor mijn fijn vingerkes zou dat geen probleem zijn) en maar een klein schermpje (7 inch), met maar een resolutie van 800x480. En dat zou eigenlijk veel beter kunnen, want uiteindelijk is er een grote zwarte boord rond het scherm die eigenlijk geen net heeft en wellicht 2 inch meer beelddiameter zou kunnen bieden. Om nog te zwijgen over de povere resolutie.

Linux... Of liever iets anders?

Standaard wordt deze laptop geleverd met Xandros Linux en een hoop open source pakketten, waaronder ook Open Office, Firefox, Thunderbird, Adobe Acrobat Reader, ClamAV gebaseerde virus scanner, en Skype. Xandros, da's één van die Linux distributies waarmee Mickeysoft een overeenkomst heeft naar "compatibiliteit" (Xandros mag b.v. ongestraft WMV/WMA en NTFS enzo ondersteunen). Eerlijk gezegd not my cup of tea. En wil je dan helemaal geen Linux, dan kan je ook nog opteren voor Windooz XP, maar da's nog veel minder my cup of tea. En dan heb je ook alleen maar Windooz en niks anders (ja, behalve dan Internet Exploder).

Als je naar http://www.eeeuser.com gaat, dan vind je een hoop informatie over hoe je je favoriete Linux distributie kan installeren op de EEE-PC. Mijn favoriete distro (nog altijd Mandriva) staat er ook tussen (of moet ik Mandreeeva zeggen?). Er zijn trouwens een aantal "dedicated" EEE distro's: Eeedora (een Fedora Core afgeleide), Eeexubuntu (een versie van Xubuntu - met de XFCE window manager - voor EEE), ...

EEE ook bij ons

Ook bij ons zal de EEE-PC worden gelanceerd. Aanvankelijk was hij aangekondigd voor eind februari, maar ondertussen is de lancering verschoven naar midden april. Mensen die echter niet kunnen wachten tot de officiële lancering bij ons, kunnen steeds bij één van onze buurlanden terecht. Ik las gisteren dat iemand zijn EEE had gekocht bij The Phonehouse in Frankrijk (omdat die ook een Azerty toetsenbord hebben). Blijkbaar kan je online zien waar er nog voldoende stuks in stock zijn. Dus ook in onze buurlanden blijken ze EEE'tjes als zoete broodjes de deur uit te gaan.

Benieuwd hoe vlot ze bij ons zullen verkopen! En tegen welke prijs! Ik kijk uit naar midden april, om de EEE bij Fnac te kunnen zien én voelen!