In de vorige post schreef ik over de tegenstrijdige berichten over het exporteren van een song met een MIDI backing track die via een externe applicatie werd gepatched (zoals Rosegarden).

Hoewel het perfect mogelijk is om gesynchroniseerd (JACK zorgt voor het tegelijk starten van alle gekoppelde applicaties) een "multi-source" nummer te beluisteren, is het echter niet mogelijk om deze synchronisatie ook door te voeren tot op niveau van export. De reden vond ik in een forum post van Ardour: exporteren gebeurt niet per definitie aan "realtime" snelheid. Ik heb het b.v. zelf ondervonden dat het exporteren van een wave file van 24 bit sample format en 22 kHz exporteert veel sneller dan een 32 bit 44.1 kHz file.

Gevolg van dit export gedrag is dus dat je een backing track wel degelijk moet opnemen. Dat verliep echter ook niet helemaal vlotjes... Want volledig volgens de logica van het systeem had ik een patch gelegd tussen de output van Rosegarden en de input van de track voor de backing track. Het resultaat van de opname van de backing track deed met sterk denken aan de film Flatliners... Een horizontale lijn over de hele opnamenstrook. Geen geluid opgenomen. Blijk dat het niet voldoende is om de output van Rosegarden te patchen naar de input van de opnametrack in Ardour. Je moet de input device patchen naar de Ardour track. Net zoals je dus een microfoon kan patchen. Daarnaast moet je dus zorgen dat alle schuiven van de input tab van KMix dicht staan, behalve die van de Synth. En dan kan je je MIDI backing track opnemen op een stereo spoor. Oef... gelukt.

Exporteren is ondertussen - na een vraag op het Ardour-forum ook in orde gekomen. Aanvankelijk werd heel het project geëxporteerd. Na meer dan een uur was die nog aan het exporteren en dat was niet de bedoeling! Blijkbaar kan je een range definiëren en kan je die range exporteren. Dus de stap naar de CD is niet ver meer af...

Het enige wat ik nog onder de knie moet krijgen, is JAMin. Ik heb ondertussen genoeg informatie over Limiting en Compressing en EQ gevonden om de opname een normaal geluidsvolume te geven (normaal, zoals bij commerciële opnames het geval is) en toch clipping te vermijden. Nu nog enkel die informatie lezen en eens uitproberen.

Voor het nummer dat ik momenteel aan het opnemen ben, is de mastering-stap niet ver meer af. Alle instrumentale opnames, inclusief solo's, zijn gebeurd, nu enkel nog de vocals. Daarvan verwacht ik dat die deze week ook afgerond zijn. En dan zit mijn eerste Ardour-projectje erop!

Het is nog eens tijd om een vervolg te schrijven van mijn home recording reeks. Na enkele losse experimenten om te zien hoe Ardour globaal werkt, is het nu tijd voor het serieuze werk. Ondertussen ben ik volop bezig met het opnemen van een eerste "echt" nummer:

• backing track uitgewerkt in GuitarPro, als midi geëxporteerd en binnen gehaald in Rosegarden
• Rosegarden gepatched als bus in Ardour
• 1 clean gitaartrack
• 1 overdriven gitaartrack (ritme)
• 1 lead/solo gitaartrack
• 1 zangpartij
• 3 backing vocals tracks (voor 3-stemminge backing vocals)

Het zijn ineens al wat tracks... Zien wat dit geeft. Op dit moment werkt alles vlotjes op mijn PC'tje. Maar op dit moment: dat is met de midi bus, de clean track en de ritme track opgenomen. Nog geen solo's, nog geen vocals. De CPU zal dan wel meer belast zijn, denk ik... De gitaarpartijen zijn opgenomen via mijn Hughes & Kettner Tubeman voorversterker. Dat is een 3-kanaals lampenvoorversterker. Ik gebruik in deze track ook werkelijk de 3 kanalen: clean, crunch & lead. Ik geef er de voorkeur aan de distortion van mijn voorversterker te gebruiken, in plaats van een LADSPA plugin. Geen zin om lang te tweaken en foefelen tot ik een goeie klank krijg; van de Tubeman weet ik dat die goed klinkt. Reverb en andere effecten worden wel via plugins toegevoegd.

Een hoorbaar resultaat is nog niet voor nu. Dat krijg je pas te horen als het instrumentale gedeelte volledig is opgenomen (de zang krijg je wellicht nooit te horen :-p) en ik erin slaag deze te masteren. Daarvoor heb ik nu nog te weinig opgenomen en, vooral,  geknipt en geplakt. Want het voordeel van DAW software, in vergelijking met mijn analoge 4-track is dat ik nu een heel kort stukje maar 1 keer moet opnemen en het vervolgens zoveel keer kan kopiëren als nodig.

Hoofdbrekens op dit moment zijn mastering met JAMin (al wel een en ander over gelezen, maar nu nog toepassen, vooral hoe ik dat ding moet patchen) en exporteren van mijn compositie, zodat ik het op een CD kan branden. Even op het Ardour forum aan het snuisteren geweest en daar een verwarrende quote gelezen van de Ardour auteur: de enige manier om een Midi-track van Rosegarden te exporteren in een wave file, is er eerst een audio track van op te nemen... Dat is nu net NIET wat ik zou willen doen. Er is ook een tutorial over Hydrogen die net het omgekeerde beweert: je kan een drumtrack gewoon als bus patchen, maar als je echt wil manipulaties uitvoeren, moet je er track van maken (kan wel, maar moet dus niet worden opgenomen).

We zien wel... De ervaring zal uitwijzen of ik mijn midi backing track in een audio-track moet zetten op niet. Wordt dus, weer eens, vervolgd!

De vorige post over dit ontderwerp dateert al van medio september. Het laatste dat ik had geschreven, was dat ik in staat was om een backing track vanuit Rosegarden op te nemen op een spoor in Ardour. Mijn PC moet op een gegeven moment wat resources tekort hebben gehad (windows-actige problemen: applicaties die crashen), waardoor ik mijn PC moest rebooten. Om de een of andere bizarre reden kreeg ik daarna geen enkele MIDI klank meer uit mijn soundcard. Nochtans waren de soundfonts correct geladen, was ALSA actief, enz. Ondertussen - na enkele re-installs van mijn PC (lees ook de experimenten met Mandriva 2009) - werkt alles weer zoals het hoort en heb ik weer de draad opgenomen van dit home recording projectje...

Opnemen met Ardour

Eerst proberen om de soundfonts te laden: dat werkt. Het zou maar erg zijn... Een volledig nieuwe install, zonder conflict tussen soundcard en tv-card. De eerste focus lag nu op het effectief kunnen opnemen van een audiosignaal in Ardour via een input van mijn soundcard. Hiervoor werd mijn Hughes & Kettner TubeMan vanonder het stof gehaald... Gelukkig was enkel de verpakking bestoft; de TubeMan was nog in perfecte staat. De TubeMan is een 3-kanaals lampenvoorversterker. In tegenstelling tot fancy stuff als de Line6 POD, de Behringer V-Amp of de Korg Pandora bevat deze box geen effecten en ook geen amp simulations. Wat dan wel? De warmte van een echte lamp. En een uitgang en speaker-simulatie. Meer heb je echt niet nodig. Kabels bij elkaar gezocht, uitgang van de TubeMan aan de micro-ingang van de soundcard aangesloten en... we had sound! Mijn PC is op mijn mengpaneel aangesloten, waaraan ook de tuner, PU, CD-Speler enz. hangen. Nu kreeg ik dus gitaar te horen uit mijn hifi.

De volgende stap was Ardour opstarten en op de record-knop drukken. Ook dat was geen probleem. Met een kleine vertraging verscheen de curve van wat ik had ingespeeld op mijn scherm. Opnemen werkte dus ook al. Nu nog kunnen meespelen met een backing track, die vanuit Rosegarden via JACK werd gekoppeld aan een bus in Ardour. Alles gepatched via JACK, kanaal record-enabled gezet, play-knop indrukken en meespelen maar! En bij deze had ik dus een eerste stukje opgenomen, met een backing track van een midi-file in Rosegarden. Dat was een schitterende ervaring! De weg naar home recording via PC ligt nu helemaal open. Ondertussen ook al wat geëxperimenteerd met punch-in en punch-out punten (dat er enkel wordt opgenomen tussen 2 tijdspunten), een feature die mijn Tascam Portastudio ook heeft en waarvan ik heeeeel veel gebruik heb gemaakt. Door de succesvolle experimenten met Ardour zal deze Tascam nog verder liggen stof verzamelen...

Sound enhancement

Effecten

En het blijft niet beperkt tot gewoon wat opnemen. In tegenstelling tot de "grote jongens" zoals Cubase and the likes bevat Ardour enkel een opname-functionaliteit. Effecten en dergelijke zijn niet inbegrepen, zelfs geen equalizer. Daarvoor zijn er in de community andere pakketten en standaarden beschikbaar, waarmee Ardour via JACK perfect kan integreren. Andere DAW's hebben per track een 3 of 4 kanaals equalizer (zoals op een mengtafel. Bij Ardour gaan ze ervan uit dat je met 4 kanaals-EQ niks kan aanvangen en dan steken ze er liever geen tijd in. Weerom zijn er pluggable/JACK-able alternatieven beschikbaar.

JACK, het is in het begin even wennen, maar eens je het gewend bent om virtuele kabeltjes te patchen, ben je er snel mee weg. En dat moet je ook intensief doen, als je effecten wil inpluggen. Onder Windows wordt gebruik gemaakt van VST-plugins (Virtual Studio Technology) voor effecten en instrumenten. Onder Linux is er LADSPA: Linux Audio Developers Simple Plugin API. Zo zijn er tal van effecten LADSPA effecten te downloaden op http://plugin.org.uk maar ook specifiek voor gitaristen is er een specifieke uitgebreide set aan effecten, inclusief versterker-emulaties: CAPS Audio Plugin Suite (http://quitte.de/dsp/caps.html). Je moet natuurlijk wel een vehikel hebben om die effecten te kunnen patchen tussen je verschillende Ardour-kanalen. Daar komt JACK RACK op de proppen. JACK RACK is, wat de naam zegt, een effectenrack die je via JACK kan patchen in je recording setup. Ik heb er al even vluchtig mee geëxperimenteerd en er zit effectief gigantisch veel in. Dus ook veel dat je niet gebruikt... In de documentatie van CAPS staat dat er zelfs een aantal reële versterker-emulaties inzitten, zoals een VOX AC-30, een Marshall JCM 800, een Fender Twin Reverb en Bassman, enz. In feite is mijn TubeMan dan zelfs overbodig, maar ik vind 'm zo goed klinken dat ik niet zomaar overstap op LADSPA amp simulations... Liever de warmte van een echte lamp, tenzij die emulaties echt zo goed klinken, natuurlijk...

Mastering

De laatste stap is de post-productie, met equalizer en compressie. Daarvoor is JAMin het best geplaatst. Deze applicatie wordt - hoe raad je het - ook weer via JACK gepatched en laat dus toe om de laatste stap van je sound enhancement te regelen. Het ziet er indrukwekkend uit, maar het vreet resources! CPU-verbruik piekt vlotjes boven de 60% en dat met maar 1 simpele, korte track. Dat belooft dus als ik een full composition moet gaan afwerken...

Visuals

Geen recording systeem zonder indrukwekkende meter bridge. De bus/channel mixer van Ardour heeft wel mooie meterstrips per kanaal en voor de master. Maar er een DAW is pas af als er ook een osciloscope en jellyfish meter visual voorzien is. Of zijn er liefhebbers van lekker ouderwetse analoge VU-meters? Dat alles kan worden voorzien door de Meterbridge, een applicatie die - alweer - via JACK kan worden gepatched.

En nu... echt opnemen

De voorbije dagen heb ik voornamelijk geëxperimenteerd, om te zien wat er allemaal in zit en hoe ik het moet gebruiken. Nu is de volgende stap effectief een nummer opnemen, gebruik makend van al die toeters en bellen. Ik denk echter dat ik dringend een groter scherm moet kopen, want met Ardour alleen staat mijn scherm al helemaal vol en dan staat er nog geen meterbridge, mixer strip of JACK rack panel op mijn scherm. 't Is binnenkort Sinterklaas. 'k Zal mijn schoentje maar zetten, zeker?

Links

• TubeMan is een product van Hughes & Kettner: www.hughes-and-kettner.com
• LADSPA: http://www.ladspa.org
• Jack Rack: http://jack-rack.sourceforge.net
• Plugin library: http://plugin.org.uk
• CAPS: http://quitte.de/dsp/caps.html
• JAMin: http://jamin.sourceforge.net
• MeterBridge: http://plugin.org.uk/meterbridge