Ik ben - eindelijk - zover dat ik kan beginnen tracks en layers op te nemen met Ardour. De vootbije dagen nog wat struikelstenen moeten wegwerken. Zo lukte het mij niet om effecten op een vlotte manier te patchen in Ardour. Ondertussen ben ik er wel in gelukt om in Ardour zelf, zonder gebruik van JackRACK en zonder zelf te moeten patchen in Jack Control. Daarover verder meer. Maar het grootste probleem had ik bij het opnemen van een audio track.

Probleem met opnemen van enkel gitaar input

Of ik nu een midi backing track via bus in Ardour patchte, of solo gitaar speelde over Ardour's builtin metronoom: het lukte me niet om uitsluitend mijn gitaarsignaal op te nemen. Die stomme metronoom-klik werd steeds mee opgenomen. Ik vreesde al dat het een bug was in de Ardour-versie waarmee ik werkte (nog 2.0.5, de package die beschikbaar is voor Mandriva 2008; voor Mandriva 2009 is Ardour versie 2.7.1 al beschikbaar). Dan had ik wel echt een probleem: dan moest ik zelf gaan compileren. had ik niet veel zin in, maar is wel het enige alternatief, als de geschikte RPM niet beschikbaar is voor mijn distro versie. Want upgrade naar de laatste Mandriva was geen optie, wegens incompatibel met mijn NAS (zie ook http://arrayindexoutofboundsexception.skynetblogs.be/post...).

Ik had ook niet veel zin om het forum van Ardour te doorlopen op zoek naar een soortgelijke post. Een archief van 509 topics, 2278 posts: begin er maar aan... En toch: het kostte wat moet maar uiteindelijk, op pagina 9 van het "How do I..." forum vond ik een post van iemand die exact hetzelfde probleem ondervond (http://ardour.org/node/1240). Ik weet niet hoelang ik erover had gedaan om deze post te vinden, maar het was zeker de moeite om even de tijd ervoor te nemen. En er staan - naast echte newbie vragen - echt nog wel nuttige posts op het forum. Ik zal dus zeker nog eens op zoek gaan naar JAMin gerelateerde posts als ik begin te masteren.

De oplossing voor het probleem? Heel simpel: in de KMix heb je in input, output en switches tab. Als je op de input tab alle ingangen behalve die van de mirco dicht zet (dus werkelijk de slider volledig op 0), dan neem je enkel het inkomende signaal van je micro-ingang op. Uitschakelen met het knopje helpt niks: die buttons onderaan de sliders blijken niet de werken. Om de een of andere reden worden die trouwens steeds weer geactiveerd, waardoor die metronoom toch weer werd opgenomen. Het heeft me dus nog enkele pogingen gekost (en opnames die voor de vuilbak waren)  vooraleer het me lukte om de metronoom wel door de hoofdtelefoon te horen, maar niet op te nemen.

Effecten in Ardour

Effecten in Ardour is nog veel simpeler dan aanvankelijk gedacht. Je hebt helemaal geen JACKRack nodig, wel de LADSPA plugins. En dan is het zoals de naam zegt: je moet gewoon plugins toevoegen aan een track. Die kan je selecteren uit het lijstje en dat is nu net hetzelfde lijstje LADSPA plugins die je in JACKRack te zien krijgt. In je mixer zie je bovenaan de track het lijstje van plugins staan. Configureren en activeren van een plugin kan je door te dubbel-klikken op de plugin naam. JACK opent dan een slider panel waarin je alle parameters van het effect kan instellen.

Dat betekent dat je niet via JACK moet patchen: Ardour zorgt zelf intern voor de patching van de effecten. Deze effecten worden ook per track toegevoegd (of, indien nodig, globaal, op de master track). Als je een partij van 8 tracks hebt met op elke track 2 of 3 effecten, dan zal de processor van je PC'tje wel warm worden... Maar dat betekent ook dat je gewoon een droog gitaarsignaal kan opnemen en via plugins effecten kan toevoegen. Zo kan je - na de opname - nog kiezen welke amp en speaker cabinet combinatie het meeste geschikt is voor je compositie. In playback mode kan je dan naar hartelust de parameters van je plugin tweaken.

Naar automation zijn de mogelijkheden ook gigantisch. Als je b.v. op het einde van een nummer de laatste 5 seconden een gigantische reverb wil toevoegen (om het nummer met een super-galm te beëindigen), dan kan je dat bij wijze van spreken door een lijntje te trekken. Je kan elke parameter van een effect over de hele track dynamisch aanpassen (b.v. meer of minder repeats van een delay, enz.).

Resource consumption

In Ardour kan je zien wat de resource benutting van de applicatie is: o.a. hoeveel CPU de DSP (digital sound processor) in beslag neemt. Als je volop LADSPA plugins gaat toevoegen aan alle tracks, gaat je CPU-verbruik serieus de hoogte in (om nog te zwijgen van mastering via JAMin). Standaard start mijn PC op in KDE als window manager. Om zoveel mogelijk resources vrij te houden, ga ik voor echt opnamewerk echter switchen naar Ice WM. Dat is een afschuwelijke window manager, maart die neemt wel slechts ene fractie van de resources van KDE in beslag. En dan beperk ik mij ook tot die applicaties die nodig zijn voor recording: Ardour, JACK, QJackCtl, Rosegarden. Dus geen Amarok, Kaffeine, Thunderbird of andere dingen die je tijdens het opnemen van muziek toch niet nodig hebt.

Time to record...

Nu de laatste barrières zijn weggewerkt, kan ik eindelijk beginnen opnemen. Ik heb het idee van een muzikale nieuwjaarskaart al weer ongeveer opgeborgen, wegens te weinig tijd, maar ik ben nog wel van zin om verder te gaan met het opnemen van eigen nummers. Nu ik zo ver ben... En dan heb ik misschien genoeg nummers om tegen eind volgend jaar een deftige CD samen te stellen, in plaats van nu nog snel-snel enkele nummers half-half op te nemen. Maar de volgende post over dit onderwerp zal wel een link bevatten naar een eerste multitrack proefopname (zonder dat die stomme metronoom zit mee te piepen).

De vorige post over dit ontderwerp dateert al van medio september. Het laatste dat ik had geschreven, was dat ik in staat was om een backing track vanuit Rosegarden op te nemen op een spoor in Ardour. Mijn PC moet op een gegeven moment wat resources tekort hebben gehad (windows-actige problemen: applicaties die crashen), waardoor ik mijn PC moest rebooten. Om de een of andere bizarre reden kreeg ik daarna geen enkele MIDI klank meer uit mijn soundcard. Nochtans waren de soundfonts correct geladen, was ALSA actief, enz. Ondertussen - na enkele re-installs van mijn PC (lees ook de experimenten met Mandriva 2009) - werkt alles weer zoals het hoort en heb ik weer de draad opgenomen van dit home recording projectje...

Opnemen met Ardour

Eerst proberen om de soundfonts te laden: dat werkt. Het zou maar erg zijn... Een volledig nieuwe install, zonder conflict tussen soundcard en tv-card. De eerste focus lag nu op het effectief kunnen opnemen van een audiosignaal in Ardour via een input van mijn soundcard. Hiervoor werd mijn Hughes & Kettner TubeMan vanonder het stof gehaald... Gelukkig was enkel de verpakking bestoft; de TubeMan was nog in perfecte staat. De TubeMan is een 3-kanaals lampenvoorversterker. In tegenstelling tot fancy stuff als de Line6 POD, de Behringer V-Amp of de Korg Pandora bevat deze box geen effecten en ook geen amp simulations. Wat dan wel? De warmte van een echte lamp. En een uitgang en speaker-simulatie. Meer heb je echt niet nodig. Kabels bij elkaar gezocht, uitgang van de TubeMan aan de micro-ingang van de soundcard aangesloten en... we had sound! Mijn PC is op mijn mengpaneel aangesloten, waaraan ook de tuner, PU, CD-Speler enz. hangen. Nu kreeg ik dus gitaar te horen uit mijn hifi.

De volgende stap was Ardour opstarten en op de record-knop drukken. Ook dat was geen probleem. Met een kleine vertraging verscheen de curve van wat ik had ingespeeld op mijn scherm. Opnemen werkte dus ook al. Nu nog kunnen meespelen met een backing track, die vanuit Rosegarden via JACK werd gekoppeld aan een bus in Ardour. Alles gepatched via JACK, kanaal record-enabled gezet, play-knop indrukken en meespelen maar! En bij deze had ik dus een eerste stukje opgenomen, met een backing track van een midi-file in Rosegarden. Dat was een schitterende ervaring! De weg naar home recording via PC ligt nu helemaal open. Ondertussen ook al wat geëxperimenteerd met punch-in en punch-out punten (dat er enkel wordt opgenomen tussen 2 tijdspunten), een feature die mijn Tascam Portastudio ook heeft en waarvan ik heeeeel veel gebruik heb gemaakt. Door de succesvolle experimenten met Ardour zal deze Tascam nog verder liggen stof verzamelen...

Sound enhancement

Effecten

En het blijft niet beperkt tot gewoon wat opnemen. In tegenstelling tot de "grote jongens" zoals Cubase and the likes bevat Ardour enkel een opname-functionaliteit. Effecten en dergelijke zijn niet inbegrepen, zelfs geen equalizer. Daarvoor zijn er in de community andere pakketten en standaarden beschikbaar, waarmee Ardour via JACK perfect kan integreren. Andere DAW's hebben per track een 3 of 4 kanaals equalizer (zoals op een mengtafel. Bij Ardour gaan ze ervan uit dat je met 4 kanaals-EQ niks kan aanvangen en dan steken ze er liever geen tijd in. Weerom zijn er pluggable/JACK-able alternatieven beschikbaar.

JACK, het is in het begin even wennen, maar eens je het gewend bent om virtuele kabeltjes te patchen, ben je er snel mee weg. En dat moet je ook intensief doen, als je effecten wil inpluggen. Onder Windows wordt gebruik gemaakt van VST-plugins (Virtual Studio Technology) voor effecten en instrumenten. Onder Linux is er LADSPA: Linux Audio Developers Simple Plugin API. Zo zijn er tal van effecten LADSPA effecten te downloaden op http://plugin.org.uk maar ook specifiek voor gitaristen is er een specifieke uitgebreide set aan effecten, inclusief versterker-emulaties: CAPS Audio Plugin Suite (http://quitte.de/dsp/caps.html). Je moet natuurlijk wel een vehikel hebben om die effecten te kunnen patchen tussen je verschillende Ardour-kanalen. Daar komt JACK RACK op de proppen. JACK RACK is, wat de naam zegt, een effectenrack die je via JACK kan patchen in je recording setup. Ik heb er al even vluchtig mee geëxperimenteerd en er zit effectief gigantisch veel in. Dus ook veel dat je niet gebruikt... In de documentatie van CAPS staat dat er zelfs een aantal reële versterker-emulaties inzitten, zoals een VOX AC-30, een Marshall JCM 800, een Fender Twin Reverb en Bassman, enz. In feite is mijn TubeMan dan zelfs overbodig, maar ik vind 'm zo goed klinken dat ik niet zomaar overstap op LADSPA amp simulations... Liever de warmte van een echte lamp, tenzij die emulaties echt zo goed klinken, natuurlijk...

Mastering

De laatste stap is de post-productie, met equalizer en compressie. Daarvoor is JAMin het best geplaatst. Deze applicatie wordt - hoe raad je het - ook weer via JACK gepatched en laat dus toe om de laatste stap van je sound enhancement te regelen. Het ziet er indrukwekkend uit, maar het vreet resources! CPU-verbruik piekt vlotjes boven de 60% en dat met maar 1 simpele, korte track. Dat belooft dus als ik een full composition moet gaan afwerken...

Visuals

Geen recording systeem zonder indrukwekkende meter bridge. De bus/channel mixer van Ardour heeft wel mooie meterstrips per kanaal en voor de master. Maar er een DAW is pas af als er ook een osciloscope en jellyfish meter visual voorzien is. Of zijn er liefhebbers van lekker ouderwetse analoge VU-meters? Dat alles kan worden voorzien door de Meterbridge, een applicatie die - alweer - via JACK kan worden gepatched.

En nu... echt opnemen

De voorbije dagen heb ik voornamelijk geëxperimenteerd, om te zien wat er allemaal in zit en hoe ik het moet gebruiken. Nu is de volgende stap effectief een nummer opnemen, gebruik makend van al die toeters en bellen. Ik denk echter dat ik dringend een groter scherm moet kopen, want met Ardour alleen staat mijn scherm al helemaal vol en dan staat er nog geen meterbridge, mixer strip of JACK rack panel op mijn scherm. 't Is binnenkort Sinterklaas. 'k Zal mijn schoentje maar zetten, zeker?

Links

• TubeMan is een product van Hughes & Kettner: www.hughes-and-kettner.com
• LADSPA: http://www.ladspa.org
• Jack Rack: http://jack-rack.sourceforge.net
• Plugin library: http://plugin.org.uk
• CAPS: http://quitte.de/dsp/caps.html
• JAMin: http://jamin.sourceforge.net
• MeterBridge: http://plugin.org.uk/meterbridge

In mijn vorige post schreef ik al over het hindernissenparcours om nog maar wavetable sounds uit mijn soundcard te krijgen... Dat was dan ondertussen gelukt. Het vervolg: hoe kan ik in gods naam die midi backing track opnemen op 1 spoor van whatever multitrack rtecording software?

Audacity - outa da question

Ik had al geprobeerd om de midi output op te nemen op een audio-spoor Rosegarden. Dat leek te werken, maar de track was leeg... Audacity geprobeerd. Maar blijkbaar verschijnt Audacity niet in de JACK console als client wanneer ik dat programma opstart. Met andere woorden: als het niet in de lijst van JACK clients verschijnt, kan ik het ook niet patchen.

Nochtans zou Audacity JACK enabled zijn. Niet alle Audacity versies zijn PortAudio enabled (requirement om via JACK te patchen), maar volgens de about-box van de versie die ik geïnstalleerd heb, is dat wel zou. En toch... Wat rond gegoogled en ergens in een mail track vond ik een melding van een patch voor PortAudio in Audacity. Blijkbaar moet je de geïnstalleerde PortAudio versie vervangen en heel Audacity hercompileren... Daar begin ik niet aan. Als ik niet de juiste RPM kan downloaden en installeren, gebruik ik wel iets dat wel werkt.

Ardour

Als Audacity dan toch niet werkt, blijft er nog 1 alternatief over en dat is "the real deal": Ardour. Als ik het daarmee niet kan, dan wordt het terug naar de analoge 4-track. Dan heb ik toch op zijn minst een goeie backing track via Rosegarden. Wat blijkt? Het patchen van de output van Rosegarden naar de input van Ardour via JACK werkt perfect! Bij het opstarten verschijnt Ardour onmiddellijk in de connectielijst van Ardour. Het enige wat je moet doen, is een nieuwe track of bus creëren in Ardour en de input ervan koppelen aan de output van Rosegarden.

Sync'en

Als ik nu op de play knop druk van Rosegarden en daarna op de record van Ardour, dan kan ik de backing track opnemen op een vrij spoor. Maar... je zit hier met een verschuiving, die je echt goed hoort als je de metronoom laat klinken. Waarom? Je kan nooit tegelijk de play van het ene en de record van het andere programma indrukken. Als je dan eerst 1 volle maat laat passeren en op het gehoor probeert te starten, dan hoor je dat je er net naast zit. De oplossing? Zorgen dat JACK het starten van zowel het afspelen in Rosegarden als het opnemen in Ardour op zich neemt. Hoe? Door in beide applicaties in te stellen dat ze synchronisatie overlaten aan JACK.

Backing track: track of bus?

Op deze manier ben ik er dus in geslaagd om in Ardour een track op te nemen met audio afkomstig van Rosegarden. Maar... Eigenlijk is dat niet nodig. Je kan in Ardour ook gewoon een BUS connectie toevoegen (i.p.v. een track) en die op dezelfde manier patchen in JACK. Zo blijft de backing track altijd in Rosegarden en moet je bij wijzigingen aan je backing track niet steeds een nieuwe track opnemen in Ardour. Je kan b.v. ook opteren om je drum partij niet via MIDI soundbanken te laten klinken maar via Hydrogen. Die maakt gebruik van echte drum samples (in FLAC formaat). En ook Hydrogen kan je patchen via JACK.

Het enige voordeel van het effectief opnemen van je backing track op een audio spoor is dat je het aantal applicaties die je tegelijk moet open hebben beperkt. Want elke applicatie gaat natuurlijk met een deel resources lopen... Hoe meer applicaties je open hebt, hoe minder resources je vrij hebt om zelf audio sporen op te nemen.

En verder?

Het probleem van het laten samenwerken van programma's is getackled. Het opnemen of patchen van een backing track is ook opgelost. Maar daarmee ben ik nog niet aan het opnemen. De volgende stap is dus om mijn gitaar - via mijn aparte voorversterker - in mijn soundcard te pluggen en dat signaal op te nemen.

Wordt vervolgd...